ÇAĞLAR BOYUNCA HALKLA İLİŞKİLER

SOSYAL HAREKETLERİN ZAMAN ÇİZELGESİ,
TEKNOLOJİNİN DÖNÜM NOKTALARI VE MESLEĞİN YÜKSELİŞİ

“The Museum of Public Relations” müzesindeki “Çağlar Boyunca Halkla İlişkiler” zaman çizelgesi, halka ilişkiler mesleğinin gelişiminin insan iletişimi ile ilişkisini gösterir. Hofstra Üniversitesi ve Müze işbirliği ile sunulan bu zaman çizelgesi; çağlar boyunca gerçekleşen önemli olayların, kişilerin ve icatların altını çizer.

Çağlar Öncesi | M.Ö. 37000-17000

hofstra-timeline-lascaux-cave-art-1
Mağara çizimleri iletişimin en eski biçimidir. Bu el ve hayvan çizimleri genellikle, pigmentleri duvara püskürterek ya da üfleyerek oluşturulurdu. Bilinen en eski resimlerin bazıları İspanya’nın güneyindeki El Castillo mağarasında ve Endonezya’nın Sulawesi Adası’ndaki kireç taşı mağaralarında bulunmaktadır.

İmparatorluklar Çağı | M.Ö. 3300 Mısır Hiyeroglifleri

hofstra-timeline-egypt-1
Hatsheput, Tutankhamun, Akhenaten ve Nefertiti. Kraliyet ailesi, rahipler ve sivil göreviler tarafından yazılan “kutsal oymalar”; duaların, büyülü metinlerin, ibadetlerin, ölüm sonrası yaşamın, kraliyet dokümanlarının, biyografilerin ve hesaplamaların (Nil Nehri’nin derinliği gibi) iletişimini sağlardı. Ayrıca, çanak çömleklerin, fildişi plakaların ve mezar duvarlarının üzerinde obje ve fikir tasvirleri yapılırdı. (tekneler, hayvanlar, araç gereçler, hareket ve zaman gibi kavramlar)

İnaç Çağı | M.Ö. 551–479 Kong Qiu (KONFÜÇYUS)

hofstra-timeline-confucius-1Konfüçyus, büyük Çin sosyal filozofu, siyasi kuramcı ve hayat öğretmeni olarak kabul edilir. Konfisyüsçülük’ ün kurucusu olarak, aile bağlarına, büyüklere saygıya, ahlaka ve adalete inanırdı. “Kendinize yapılmasını istemediğiniz bir şeyi başkalarına yapmayın” altın kuralını savundu. Toplumu geliştirmek adına beşeri bilimi destekleyerek gelecekteki liderlerin öz disiplinlerini ve karakterlerini geliştirmeye teşvik etti.

İmparatorluklar Çağı | M.Ö. 469 Toplum Görüşlerinin Önemi 

hofstra-timeline-socrates-plato-artistotle-1 Yunan filozofları Socrates, Plato ve Aristo batı felsefesini büyük ölçüde etkilemişlerdir. Atina kökenli Socrates, genç düşünürlerin halka açık yerlerde tartışmalarına imkan sağlamıştır. Öğrencileri arasında bulunan Platon, Socrates felsefesini belgeleyerek, Pluton Akademisi’ni kurdu.  Plato’nun öğrencisi olan Aristo; araştırma kütüphanesi bulunan ilk enstitüyü açtı. “Sofist” olarak bilinen büyük düşünür ve filozoflar, asillere, retorik yoluyla ‘toplumu ikna etme sanatı’ nı öğretme yolları arıyorlardı.

İnanç Çağı |  Aziz Paul- Elçi, İlahiyatçı ve Mektup Yazarı

hofstra-timeline-st-paul-1      Aziz Paul, en eski Hristiyan kitabelerinden bazılarının yaratıcısıydı. Akdeniz ve çevresini gezerek İsa’nın sözlerini yaydı. İncilin 27 kitabından 13’ünü yazdı. Aziz Paul’un metinleri İncil’deki sorulara cevap vermek ve ayinlerde yüksek sesle okunmak için yazılmıştır.

İnanç Çağı | Han İmparatorluğu (M.Ö. 206-M.S. 220)

hofstra-timeline-han-dynasty-1      Han İmparatorluğu döneminde, ‘tipao’ denilen el yazısı haber levhaları, devlet görevlileri tarafından dağıtılırdı. Bu habercilik yöntemi 18. ve 19. Yüzyılda Tang Hanedanı döneminde yeniden kullanıldı.

İnanç Çağı | 3. Yüzyıl – Alexandria Kütüphanesi’ndeki Parşömenler

hofstra-timeline-library-of-alexandria-1  İçinde yarım milyondan fazla parşömen bulunan Alexandria Kütüphanesi, akademisyenlerin ve entelektüellerin buluşma yeriydi. Kütüphanenin içinde bahçeler, yemek salonları, okuma ve konuşma alanları, toplantı odaları olduğu tahmin ediliyor. Bilim adamı, mucit ve matematikçi Arşimet’in de bu ünlü Mısır kütüphanesinde çalıştığı söyleniyor.

İnanç Çağı | 390–400 Yılları

hofstra-timeline-saint-patrick-shamrock-plant-1İrlanda’nın baş azizi Aziz Patrick, yolculuğuna, 16 yaşında kaçırıldığı İngiltere’de başladı ve çocuk köle olarak İrlanda’ya götürüldü. Altı yıllık kaçıştan sonra Hristiyanlığı yaymak için yeniden İrlanda’ya döndü. Rivayete göre “Kutsal Üçlü” yü anlatmak için yonca kullanmıştır. (Baba, Oğul ve Kutsal Ruh)

İnanç Çağı | 1162-1227 Yılları

hofstra-timeline-genghis-khan-uyghur-script-1    Asya’ daki vahşi fetihleriyle bilinen Cengiz Han, Mongollar’ı birleştirdi ve onların yardımıyla bir imparatorluk kurdu. İmpartorluğun mesajlarını ulaştırmak ve almak için atlı sürücülerin kullanacağı yollar inşa etti.

Baskı Çağı | 1440 Yılları

hofstra-timeline-martin-luther-1Johannes Gutenberg, Almanya’da, ilk matbaayı kurduğunda baskı üretiminde devrim yaptı. Şarap presi ve hareketli metal döküm kullanarak ürettiği makinenin, daha yüksek hacim ve daha düşük maliyetle doküman üretmesi, bilgiye erişimi şaşırtıcı bir şekilde arttırmıştı.

Baskı Çağı | 1572–1627 

hofstra-timeline-popes-gregory-1Latince’de bitki ve hayvanların yeniden üremesi için kullanılan ‘Propaganda’ terimi, Papa Gregory XIII tarafından kurulan ve kardinallerden oluşan bir komisyonla Katolikliği yaymak amacıyla kullanılmıştır. Papa Gergory XIII öncülüğündeki bu komisyon ‘Kutsal Cemaat’ (1622) olarak resmiyet kazanmıştır. Ayrıca misyoner yetiştirmek amacıyla üniversite kurulmuştur.

Baskı Çağı | 1773 Boston Çay Partisi

hofstra-timeline-boston-tea-party-1-1Amerikan sömürgeci ve Kurucu Babası Samuel Adams, bazıları tarafından, İngiliz monarşisine karşı siyasi mesajları teşvik eden bir “propaganda ustası” olarak görüldü. Yazılı olarak hazırladığı ve ülkeye büyük avantaj sağlayan vergi protestosu ile Boston Çay Partisine ilham kaynağı oldu. Adams, sömürge liderlerine lobicilik yaparak kitleleri İngiltere’ye bağımsızlık ilan etmeye ikna etmeye yardım etti.

Baskı Çağı | 1776 Büyük Britanya’ dan kopuş

hofstra-timeline-common-sense-1Thomas Paine, kitleleri Amerikan devrimini desteklemeye ikna etmek için  ‘Common Sense’  (Sağduyu) adında bir broşür yazdı. Beş ay sonra, devrim gerçekleştiğinde, Thomas Jefferson tarafından yazılan Bağımsızlık Bildirgesi, gelecek hükumetin yetkilerini ve ilkelerini açıklıyordu.

Baskı Çağı | 1829 Beyaz Saray İletişim Kuruyor 

hofstra-timeline-kendall-jackson-1Gazete sahibi Amos Kendell (solda), 19. Yüzyıl gazeteciliğini şekillendiren önemli kişilerden biri olarak kabul edilir. Başkan Andrew Kendell (sağda)  kabinesinin en etkili üyelerinden biri oldu. Jackson’ın politik mesajları, başkanın imajını güneyli bir savaş kahramanından cilalanmış bir entelektüele taşıdı.

Baskı Çağı | 1831 Kölelik Karşıtları 

hofstra-timeline-anti-slavery-1    1845 yılında, Afrika’ lı-Amerika’lı devlet adamı ve kölelik karşıtı hareketin lideri Frederick Douglass, kölelik karşıtı bir gazete olan ‘North Star’ ın yayınlanması için, yine kölelik karşıtı bir yayın olan William Lloyd Garrison’ ın ‘The Liberator’ (Kurtarıcı) gazetesinden ilham aldı. Garrison, köleliğin kaldırılmasından yana olan ünlü bir gazeteciydi. İlerleyen dönemlerde hem Garrison hem de Douglass, kadınların oy hakkı savunucularından oldular.

Kitle İletişim Araçları Çağı | 19. Yüzyıl Buluş Çağı

hofstra-timeline-film-radio-light-1 Birçok iletişim buluşu 1800 ve 1900’lü yıllarda ortaya çıktı. Telgraf (Samuel Morse, 1830’lu yıllar); dagereotip (Louis Jacques Mande Daguerre, 1839), telefon (Alexander Graham Bell, 1876); fonograf (Thomas Edison, 1877), gramofon (Emile Berliner, 1887), sinema kamerası ve kablosuz telgraf (Thomas Edison, 1892 ve 1896), Tesla bobinler (Nikola Tesla), uzun mesafeli telsiz iletişimi (Guglielmo Marconi, 1900).

Kitle İletişim Araçları Çağı | 1871

illn-timeline-ptbarnum-1Phineas Taylor Barnum, sahte olaylara dayanan tanıtımın ve ‘promosyon’ adı altındaki aldatmacanın ustası olan bir basın ajansıydı. George Washington’ un 161 yaşındaki hemşiresinin, Fiji Denizkızı’ nın ve “Dünyanın En Büyük Şovu” nun yaratıcısıydı.  Seyahat eden bu şov, başrolde uçan fil Jumbo ile 1881’de Barnum ve Bailey Sirki oldu. 1984’de, gücünü tanıtmak isteyen Barnum, 21 fil ve 17 deveyi Brooklyn Köprüsü’ne gönderdi.

Kitle İletişim Araçları Çağı | 1882 Kelimeler Sessiz Kalamaz

hofstra-timeline-william-henry-vanderbilt-1 Demir yollarının patronu William Henry Vanderbilt, sabırsız gazetecilere “Kamu Lanetlendi” şeklinde bir bildiri yayınlayarak, demiryolunun tekelinde bulundurduğu; uzun mesafe yolculuklar, fahiş nakliye ücretleri ve müşteri komisyonları konularına karşı geldi. Vanderbilt’in bu sözleri, yüzlerce gazetenin manşetlerinde yer aldı, birçok yazı, vaazlar, siyasi konuşmalar ve çizgi filmlere ilham kaynağı oldu.

Kitle İletişim Araçları Çağı | 1906 Ivy Lee

hofstra-timeline-ivy-lee-1“Kamu bilgilendirilmeli” Ivy Lee, şehir gazetelerindeki editörlere verdiği  “İlkeler Beyannamesi”, bir şirketin eylemleri hakkında basının ve kamunun doğru ve zamanında bilgi alması gerektiğini belirtmektedir. Lee, kendini “uzlaşmacı” olarak konumlandırdı ve doğru bilgiyi aktardığın sürece rasyonel insanların doğru kararlar vereceklerine inandı. Dünyanın en zengin kişisi olan John D. Rockefeller tarafından işe alındı ve O’nun petrol baronu olan imajını, sevilen bir hayırsevere dönüştürdü.

Kitle İletişim Araçları Çağı / 1917

hofstra-timeline-creel-committee-1Kamuoyu Bilgilendirme Komitesi (CPI) veya Creel Komisyonu, Amerikan halkının, ABD’nin 1. Dünya Savaşı’na girmesini desteklemesi konusundaki fikrini değiştirmesi amacıyla, Başkan Wilson tarafından oluşturuldu. George Creel (solda) liderliğindeki komite, poster, billboard, tiyatro ve toplantılarda konuşma yapan gönüllüler gibi bir çok teknik kullandı. PR uzmanı Edward Bernays ise (ortada) CPI’ın yabancı basın bürosunda görevliydi.

Kitle İletişim Araçları Çağı / 1919

hofstra-timeline-doris-fleischman-1    Doris Fleischman gazeteci, yazar ve öncü bir feministti. Kadın hakları savunucusu olan Fleischman, pasaportunda ve kızlarının doğum belgelerinde kızlık soyadını kullanan ilk kadın oldu. Edward Bernay’ın eşi aynı zamanda iş ortağı olarak Barney’in konuşmalarını ve basın bültenlerini yazdı. “Emekli Bir Feministin Notları” makalesi (1949), “Bir Eş, Birçok Kadındır” (1955) anı yazısı eserleri arasındadır.

Kitle İletişim Araçları Çağı / 1923

hofstra-timeline-edward-bernays-1Edward L. Bernays, şirket ve kamu arasındaki “çift yünlü sokak” kavramını sunduğu  “Kamu Görüşünün Kristalleşmesi” (1923) adlı kitabı çığır açtı. Bu dinamik çerçevesinde, halkla ilişkiler danışmanının kamuyu şirketlere, şirketleri de kamuya anlatması bekleniyordu. Halkla ilişkilerin manipülasyon olarak algılanmasının aksine, bu iki yönlü yaklaşım, kamunun halkla ilişkiler deneyimine uyum sağlamıştır.

Kitle İletişim Araçları Çağı | 1927 Kurum İçi PR’ın Yükselişi

hofstra-timeline-corporate-practitioners-1  Dünyanın en büyük şirketleri, en üst düzey danışmanlar dahi, kurum içi halkla ilişkiler danışmanlarına dayanıyordu. L to R: Betsy Plank (Edelman), Paul Garrett (GM), Dorothy Gregg (Celanese), Arthur Page (AT&T, 1927) ve  Marilyn Laurie (AT&T, 1971).

Kitle İletişim Araçları Çağı | 1930 ‘Büyük Buhran’ Döneminde PR’ın Yükselişi

hofstra-timeline-natl-assn-manufacturers-1Dönemin yükselişinde, Ulusal Üreticiler Derneği (NAM), kamunun ticarete olan tutumunu iyileştirmek amacıyla 13 yıllık bir kampanya lanse etmek için PR departmanı kuran ilk sanayi ticaret kuruluşudur. Kampanya; kısa film, radyo programı serisi (Amerikan Ailesi Robinson), broşür ve günlük köşe yazılarından oluşuyordu.

Kitle İletişim Araçları Çağı / 1933

hofstra-timeline-whitaker-and-baxter-1        İlk siyasi danışmanlık şirketi olan Campaigns Inc, karı koca olan Clem Whitaker ve Leone Baxter tarafından kuruldu.  Sıklıkla cumhuriyetçi adaylarla çalışan firma, günümüzde halen kullanılan teknikler yarattı.

Kitle İletişim Araçları Çağı | 1939 Televizyon İstilası

hofstra-timeline-birth-of-television-1        New York Dünya Fuarı’nda, Amerika Radyolar Birliği (RCA), ilk televizyonu tanıttı. 1950’lerde, televizyon, haber, eğlence ve reklamları evimize getirdi.

Kitle İletişim Araçları Çağı | 1942

hofstra-timeline-wwii-1    İkinci Dünya Savaşı çeşitli PR tekniklerinin başlamasına tanık oldu. Almanya’da, Joseph Goebbels, Hitler hareketinin propagandasına öncülük etti. Tüm iletişimin Nazi rejimini destekleyici özellikte olmasını sağladı. Buna karşın, ABD, savaş haberlerini sansürlemek, sosyal değişimi belgelemek ve hükumetin savaş hakkında iletişim kurabilmesi amacıyla 1942’de “Savaş Bilgi Merkezi” ni kurdu.

Kitle İletişim Araçları Çağı | 1930–1950

hofstra-timeline-early-growing-pr-firms-1    İkinci Dünya Savaşı’nın ardından halkla ilişkiler ajanslarında patlama yaşandı.  Carl Byoir & Ortakları (1930), Edelman (1952) ve Burson-Marsteller (1953) gibi önemli ajansların yıldızları parlamaya başladı ve uluslararası ajanslar oldular. Fotoğraftakiler:  Soldan sağa, Denny Griswold, Al Fleishman, Barbara Hunter, Dan Edelman, Harold Burson ve Inez Kaiser

Kitle İletişim Araçları Çağı |1950–1970 Medya, Sosyal Değişimi Hızlandırıyor

hofstra-timeline-1960s-social-movements-1  Büyük firmaların gelişmesi, kamu farkındalığının ve medya kültürünün artması; toplumda olumsuz değişime ve çatışmaların artmasına neden olmuştur.  20. Yüzyıl’ ın önemli toplumsal hareketlerinde; poster, afiş, marş, tezahürat gibi araçlar sıklıkla kullanılmıştır. Nefreti, ayrımcılığı ve savaşı sona erdirmek amacıyla yapılan büyük ve kitlesel protestolar ‘Eşitlik Şimdi’ ‘Üstesinden Geleceğiz’ ‘Savaşma Seviş’ sesleriyle akıllara kazıldı.

Dijital Medya Çağı | 1969 İnternetin Doğuşu

hofstra-timeline-arpanet-1     29 Ekim 1969’da, Advanced Research Projects Agency Network (ARPANET) Stanford’da bulunan bir bilgisayarı, UCLA’ daki bir bilgisayara uydu aracılığı ile bağladı.

Dijital Medya Çağı | 1982 Kriz İletişimi

hofstra-timeline-tylenol-1    Eylül 1982’de potasyum siyanür içeren Tylenol ilacı nedeniyle yedi kişi hayatını kaybetti.  Johnson & Johnson’ın CCO’su Larry Foster ve danışman Harold Burson, bu kriz konusunda CEO James Burke’ e danışmanlık yaptı. Polis, FDA ve medya ile birlikte çalışarak, ülke çapında ürünleri geri çekmeye çalıştılar, uyarılar dağıtıldı ve ürünü açmaya veya kurcalamaya dayanıklı yeni paket geliştirildi. Johnson & Johnson’ ın, bu trajediyi ve krizi yönetme şekli bir standart oluşturdu ve günümüzde de kurumsal sosyal sorumlulukta bir model olmaya devam ediyor.

Dijital Medya Çağı | 20. Yüzyıl Entegre Medyanın Yükselişi

hofstra-timeline-holding-companies-1-1     En büyük halkla ilişkiler firmaları Edelman, Weber Shandwick, FleishmanHillard, ve diğerleri) iletişim faaliyetlerini ve pazarlarını genişletip geliştirirken, holdingler de bir çok reklam, pazarlama ve halkla ilişkiler firmalarını satıne alarak büyüdürler. Publicis Groupe (1926), WPP (1971) ve Omnicom Group (1986) gibi holdingler, daha geniş pazarlara girerek, daha fazla hizmet sunmayı mümkün kıldı.

Dijital Medya Çağı | 2008 Siyasette Sosyal Medya 

hofstra-timeline-social-media-in-politics-1    2008 Başkanlık seçimi, sosyal medyanın, politikacıların seçmenlerle etkili ve kapsamlı bir şekilde bağ kurduğu ilk dönem oldu. Barack Obama; Facebook, Youtube, MySpace, Twitter, Digg, BlackPlanet, LinkedIn, AsianAve gibi platformları gençlerin oylarını kazanmak amacıyla sıklıkla kullandı. Sosyal Medya’nın bu beklenmedik yükselişi, insan ilişkilerinde de derin değişikliklere neden oldu. Halkla ilişkiler mesleği, iki yönlü iletişim açısından, sosyal medyanın kullanım ve gelişmesinde liderlik yaptı.

Derleyen: Deniz Vayloyan

Kaynak: http://www.prmuseum.org/pr-timeline/

 

 

PAYLAŞ: